ACT in Actie – Cursus en Opleiding verzorgt sinds 2012 ACT-cursussen en heeft reeds meer dan 9000 professionals opgeleid in Acceptance and Commitment Therapy. Tijdens onze cursussen krijgen we regelmatig goede vragen van onze cursisten. Deze zomerperiode zullen we een geheel geactualiseerde blogreeks wijden aan de drie meestgestelde vragen per ACT-proces. Onderstaand volgen de zeven geplande blogs:
#1. Creatieve Hopeloosheid: Veelgestelde Vragen
#2. Acceptatie: Veelgestelde Vragen
#3. Defusie: Veelgestelde Vragen
#4. Zelf als Context: Veelgestelde Vragen
#5. Aandacht voor het Hier en Nu: Veelgestelde Vragen
#6. Waarden: Veelgestelde Vragen
#7. Toegewijd Handelen: Veelgestelde Vragen
Creatieve Hopeloosheid: Veelgestelde vragen
Vraag 1: Wat is Creatieve Hopeloosheid nu precies?
Creatieve hopeloosheid betreft het proces waarbij de cliënt op basis van zijn eigen ervaringen gaat inzien dat controle en vermijding van zijn lastige gedachten, gevoelens en sensaties op de lange termijn niet werkbaar is. Dat leidt tot een gevoel van hopeloosheid aangaande deze emotionele controlestrategieën en geeft vervolgens creatieve ruimte voor nieuw – werkbaar gedrag waarmee de cliënt zich kan verhouden tot zijn lastige innerlijke ervaringen
Vraag 2: Moet je altijd aan de slag met creatieve hopeloosheid?
In principe wel. Cliënten zijn van nature geneigd om controle te proberen te houden, wat in de weg staat voor verdere verandering in de therapie. Echter, de functie van creatieve hopeloosheid is ruimte creëren voor nieuwe coping. Sporadisch hebben cliënten dit zelf al uitgevogeld en komen ze met een hulpvraag in de lijn van: “Ik wil graag leren omgaan met mijn pijn”. Dan kun je in principe door naar de Acceptance (of Commitment)-based processen.
Vraag 3: Wanneer ben ik klaar met creatieve hopeloosheid?
De uitdaging van het procesgericht werken in ACT is dat het soms onduidelijk kan zijn wanneer je ‘klaar’ bent met een specifiek ACT-proces. Wat daarbij kan helpen, is om stil te staan bij de beoogde functie van het proces. In het geval van creatieve hopeloosheid betreft het het ondermijnen van de emotionele controle-agenda, zodat een cliënt bereid is om een alternatieve aanpak te proberen. Dus zodra dit het geval is, kun je de aandacht verleggen naar het volgende proces (meestal zal dat acceptatie betreffen).
Daarbij is het niet zo, dat daarmee het proces van creatieve hopeloosheid is afgerond. Het is geen lineair proces, maar eerder een cyclisch proces: het gaat in golven. De ervaring leert dat als de spanning in therapie oploopt, de emotionele constrolestrategieën vaak weer opnieuw de kop op steken. Dit is geen onwil of onkunde van de cliënt, of falen van jezelf als therapeut; dit is een normaal onderdeel van werken met dit proces. Het is van belang om als therapeut te signaleren wanneer deze emotionele controle weer de kop opsteekt en dit bespreekbaar te maken in de sessie. Soms kan het simpelweg bespreekbaar maken al voldoende zijn voor een cliënt om zijn pogingen tot controle weer te staken. En soms zal er weer even opnieuw moeten worden stilgestaan bij de werkbaarheid van deze coping, voordat er verder kan worden gewerkt met de andere ACT-processen.