Gastblog door Tessa Dekkers, docent ACT in Actie

“Kan ik samen met mijn cliënt aanwezig blijven, juist wanneer er geen snelle oplossing is waar mijn cliënt zo wanhopig naar verlangt?”

Precies dáár begint de beweging die uiteindelijk ook de slaap weer ruimte geeft. Kun je aanwezig blijven bij de wanhoop van iemand die al maanden of jaren slecht slaapt? Kun jij verdragen dat er geen directe oplossing is? Kun je de neiging opmerken om toch nog een extra advies, oefening of slaaptip te geven?

De aanpak van slaapproblemen vanuit ACT is een complete benadering die beduidend verder reikt dan anders leren omgaan met slapeloosheid of het aanpassen van gewoontes. Wanneer ACT wordt gecombineerd met specifieke slaapkennis, ontstaat een behandeling waarin de voorwaarden ontstaan voor het herstel van natuurlijke slaap. Uit verschillende meta-analyses blijkt ACT een effectieve interventie voor insomnie en slaapkwaliteit (Salari et al, 2020; Ruen et al, 2022, Zakiei et al, 2024 & Barroso et al, 2026).

De behandeling start bij het zorgvuldig in kaart brengen van het 24-uursplaatje: wat speelt er overdag en ’s nachts? Eventuele slaapverstoorders kunnen met behulp van actuele kennis vanuit de slaapwetenschap en gedragsverandering in kleine stappen in de gewenste richting geleid worden.

Vervolgens zijn er verschillende ACT-specifieke interventies die kunnen worden ingezet bij de behandeling van slaapproblemen:

  • Inzichtelijk maken dat het inzetten van regels en proberen in slaap te vallen de slaap juist wegjagen. Slaap is een autonoom proces dat zich niet laat controleren.
  • Je cliënt tools aanleren om de bestaande overtuigingen over het slapen minder machtig te maken.
  • Zicht creëren op het complete plaatje: je bent meer dan je slapeloosheid.
  • Inzetten van aandacht voor het hier en nu en oefenen met rustig wakker liggen zodat de slaap welkom is.
  • Aandacht voor bereidheid om te investeren in andere levensgebieden zoals sociale contacten en beweging ondanks de vermoeidheid.

Graag zoom ik in op één specifiek ACT-proces dat van grote waarde kan zijn bij slaapproblematiek: Acceptatie. Acceptatie betekent bij aanhoudende slaapproblemen niet: accepteren dat je nooit meer goed zult slapen. Het betekent: leer ruimte te maken voor de ervaring van wakker liggen. Zonder dat het hele leven daar steeds meer om gaat draaien.

Juist de combinatie van speuren naar slaapverstoorders, onbedoeld onhandige gewoonten en het uitbreiden van de ACT-vaardigheden om rustig wakker te liggen, maakt me zo enthousiast over m’n werk. Omdat ik meemaak dat de nachtrust en de ervaren energie overdag van de cliënt op een duurzame manier verbeteren.

In januari 2026 nam ik het (onderwijs)stokje over van Aline Kruit. Zoals Aline eerder mijn vuurtje flink heeft aangewakkerd als auteur en docent, hoop ik (slaap)professionals ook mee te nemen en enthousiast te maken voor de bewezen effectieve aanpak van slaapproblemen met ACT. Wil je je verder specialiseren in de behandeling van slapeloosheid met ACT? Op 18 september start de eerstvolgende specialisatiecursus ACT & Slapeloosheid.