Burn-out is méér dan “druk zijn”: het is een patroon dat ontstaat bij langdurige stress die onvoldoende herstelruimte krijgt. In haar boek ACT for Burnout (2024) beschrijft Debbie Sorensen burn-out als een combinatie van uitputting, mentale afstand en een afgenomen gevoel van effectiviteit.
Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is goed inzetbaar bij cliënten met een burn-out, gezien dit in essentie een toestand is van disconnection & disengagement. Sorensen verbindt dit met het idee dat engagement de tegenpool is van burn-out: niet “je beter voelen” staat centraal, maar weer leven en werken in lijn met waarden, mét alles wat je onderweg aan stress, twijfel en vermoeidheid tegenkomt. In de behandeling helpt ACT om de vicieuze cirkel te doorbreken waarin cliënten (of professionals) steeds harder gaan vechten tegen uitputting, irritatie of falen—met als gevolg nog meer belasting. Concreet kun je denken aan:
Normaliseren en contextueel begrijpen: burn-out als begrijpelijke reactie op chronische druk (niet als persoonlijk falen).
Openheid en acceptatie: ruimte maken voor vermoeidheid, spanning en teleurstelling zónder dat die de (gedrags)agenda bepalen.
Cognitieve defusie en perspectief: anders leren omgaan met gedachten als “ik moet dit volhouden” of “ik stel teleur”.
Mindfulness (realistisch en haalbaar): korte, functionele aandachtsoefeningen die herstel ondersteunen.
Waardenwerk: herontdekken wat werkelijk belangrijk is (zorgzaamheid, vakmanschap, verbinding) en waar grenzen nodig zijn.
Toegewijde actie: kleine, vol te houden gedragsstappen—zoals herstelmicro-pauzes, begrenzen, herinrichten van taken, en het versterken van steunbronnen.
Sorensen benadrukt óók het systeemniveau. ACT kan cliënten helpen regie te nemen, maar burn-out vraagt vaak tegelijk om organisatorische keuzes rondom werkdruk, autonomie, waardering en teamcultuur.
Er is uitgebreide evidentie voor de toepassing van ACT bij burn-out. Zo blijkt ACT effectief te zijn bij het verlagen van stressklachten in de werkomgeving, alsook bij het verkleinde van spanningsklachten en psychische klachten bij ouders met kinderen met een chronische ziekte / beperking. Tevens blijkt ACT effectief in het verlagen van stress bij mantelzorgers (Levin, 2024).
Bron: Sorensen, D. (2024). ACT for Burnout: Recharge, reconnect, and transform burnout with acceptance and commitment therapy. Jessica Kingsley Publishers.