Gastblog door: Katinka Trommelen (GZ-psycholoog & Buitenpsycholoog)
Acceptance and Commitment Therapy (ACT) en therapie in de natuur blijken in de praktijk een krachtige en waardevolle combinatie. De principes van ACT – zoals acceptatie, defusie, zelf-als-context, het hier-en-nu, waarden en toegewijd handelen – sluiten naadloos aan bij wat de natuur van zichzelf al oproept: vertraging, aanwezigheid, beweging en betekenis.
In een natuurlijke setting worden cliënten als het ware uitgenodigd om letterlijk en figuurlijk in beweging te komen. Patronen worden zichtbaar in looptempo, lichaamshouding of de mate van aandacht voor de omgeving. Door hierop te reflecteren ontstaan vanzelf aanknopingspunten voor ACT-interventies. Denk aan het benoemen van de automatische neiging om ‘door te hollen’, het herkennen van oude copingstrategieën, of het oefenen met aanwezig blijven bij ongemak – ook als het regent of de paden modderig zijn.
De natuur biedt bovendien een rijk decor voor het toepassen van ACT-metaforen. Veelgebruikte beelden zoals ‘blaadjes op het water’, de ‘bus’ of ‘het touwtrekken met een monster’ kunnen eenvoudig en betekenisvol worden verbonden aan de fysieke omgeving. Een boom kan symbool staan voor kracht of stabiliteit, een tak voor mentale ballast, een kruispunt voor een keuzemoment. Zulke symboliek helpt cliënten om op een andere manier te kijken naar hun binnenwereld – letterlijk én figuurlijk.
Mindfulnessoefeningen krijgen buiten een extra dimensie. Door cliënten actief te laten waarnemen via hun zintuigen – wat zien ze, horen ze, ruiken ze, voelen ze? – wordt het contact met het hier-en-nu verdiept. Het helpt om uit het hoofd en in het lichaam te komen. Een korte zintuigenoefening kan al veel effect hebben: vertragen, landen en ruimte maken voor wat er is.
Buiten werken betekent ook oefenen in bereidheid. Sessies gaan door bij ‘slecht’ weer, langs muggenrijke bospaadjes of over omgevallen bomen heen. Juist deze obstakels kunnen dienen als oefenmateriaal en spiegel voor het omgaan met innerlijke weerstand. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat de natuur zelf ook een krachtig effect heeft op het welzijn: verlaging van stresshormonen, verbetering van stemming, betere concentratie en nachtrust, en een versterkt immuunsysteem.
Kortom, natuurtherapie biedt een rijk speelveld voor het toepassen van ACT in de praktijk. Het versterkt niet alleen de impact van de interventies, maar ook de relatie tussen cliënt en therapeut. Samen op pad, letterlijk naast elkaar, in een omgeving die uitnodigt tot aanwezigheid en perspectief. Een natuurlijke combinatie – die het hoofd lucht geeft en het hart ruimte.
Voor meer inspiratie en praktijkvoorbeelden over Buitenpsychologie en het therapeutisch effect van de natuur en bewegen, lees dan het gloednieuwe gelijknamige boek van De Buitenpsychologen Irina Poleacov & Christel Westgeest.