Gastblog door Noëlle Loomans

Rouw is een natuurlijke, menselijke ervaring als reactie op verlies. Je rouwt om iets of iemand die je dierbaar is. We beschouwen rouw daarmee dus ook als een proces dat bij het leven hoort, hoe zwaar dit soms ook is. Rouw kan een diep ontregelend proces zijn, dat invloed heeft op iemands emotionele, fysieke, sociale en existentiële functioneren. Voor sommige mensen leidt rouw tot langdurige klachten of stagneert de rouw waarbij het verlies het leven blijft beheersen. Voor deze mensen is het moeilijk om opnieuw richting te vinden.

Gelukkig zijn er binnen de hulpverlening steeds meer benaderingen die niet meer gericht zijn op het oplossen van de rouw, maar op het ondersteunen van betekenisvol leven met het verlies. Oftewel het verweven van de rouw in het leven.|

Acceptance and Commitment Therapy (ACT) is een derde generatie gedragstherapie, die zich richt op het vergroten van de psychologische flexibiliteit. Daarmee bedoelen we het vermogen om bewust aanwezig te zijn in het moment en open te staan voor alles wat zich aandient, ook als dat pijnlijk is, om vervolgens te handelen naar wat jij werkelijk belangrijk vindt in het leven: jouw waarden. ACT is daarom zo passend in het omgaan met rouw: meebewegen op wat er nu is.

Hieronder lichten we elk ACT-proces kort toe in de context van rouw.
1. Acceptatie: Ruimte maken voor de pijn zonder strijd.
2. Defusie: Loskomen van hardnekkige gedachten als “ik moet sterk zijn”.
3. Zelf als Context: Het ontwikkelen van een flexibele relatie met jezelf door je niet te identificeren met je gedachten en gevoelens, maar jezelf te zien in de context waarin deze zich afspelen. Bijvoorbeeld door jezelf niet alleen maar te zien als “nabestaande”.
4. Hier en Nu: Aanwezigheid oefenen in plaats van leven op de automatische piloot.
5. Waarden: Ontdekken wat er nog steeds toe doet.
6. Toegewijde Actie: Betekenisvolle stappen zetten, ondanks het verdriet en de pijn.

Rouw nodigt uit tot vertragen, meebewegen met de cliënt op zijn of haar tempo. Het is een innerlijke beweging die tijd en ruimte vraagt. ACT biedt hierin geen protocol dat stap voor stap gevolgd moet worden, maar een benadering die zachtheid en meebewegen vraagt, zodat cliënten geholpen worden om flexibel, bewust en waardegericht te leven. Juist wanneer het leven pijn doet.

Vanuit dit perspectief is ACT geen rechte lijn, maar een dans rondom de zes kernprocessen van het hexaflex-model. Bij rouw is de dans extra zacht en teder. Je beweegt rondom het verlies en de liefde, zacht en op kousenvoeten. Daarbij blijkt het werken met creatieve hopeloosheid en zelfcompassie aan het begin van het traject essentieel om ruimte te maken. Ruimte voor verdriet, voor betekenis, voor een leven waarin het verlies niet verdwijnt, maar geïntegreerd wordt.

Rouw is geen ziekte om te genezen, maar een beweging van de liefde. ACT biedt een waardevolle manier om daarbij aanwezig te zijn.

P.S. Onlangs heeft Noëlle een geheel herziene versie van haar Masterclass ACT & Rouw opgenomen, welke wederom beschikbaar is via ACTFLIX (het videoplatform, van de ACT in Actie – Academy).