Gastblog door Maarten Borkes, docent bij ACT in Actie.

Een manier waarop ik graag Acceptance and Commitment Therapy uitleg (en in het bijzonder het onderdeel Acceptatie) is middels de achtbaanmetafoor – geput uit mijn eigen ervaring als vader.

Stel je voor: een vader en zijn dochtertje staan voor een grote achtbaan. Het dochtertje vindt het spannend. Haar buik kriebelt, haar hartje gaat sneller, haar gedachten schieten alle kanten op terwijl ze samen staan te wachten in de rij. Haar vader wil haar graag helpen en probeert haar gerust te stellen. Hij zegt dingen als: “Het komt wel goed”, “Straks ben je blij dat je bent geweest”, “Er kan je niets gebeuren”.

Allemaal goedbedoelde pogingen om de spanning weg te nemen bij haar. Maar de spanning gaat niet weg, Sterker nog: hoe meer hij probeert haar gerust te stellen, hoe meer ze voelt dat er blijkbaar iets is om bang voor te zijn. De spanning loopt zelfs zo hoog op dat ze niet meer in de achtbaan wil (ook al had ze zoveel zin in dit avontuur samen met papa).

Deze neiging tot het willen oplossen van onze gevoelens, is iets heel menselijks. Echter meer dan ééns zorgen deze oplossingen juist voor méér problemen. Er is echter ook een andere manier om om te gaan met deze gevoelens. Graag demonstreer ik dat opnieuw met de situatie van de achtbaan – waarbij de vader dezelfde situatie op een andere manier aanpakt.

De vader knielt naast zijn dochtertje en zegt: Ja, hé: je vindt het spannend. Je voelt van alles in je lijf en er gaat van alles door je hoofd. En… je vindt het óók leuk. Beide zijn allebei waar. Dan zegt hij: Wat vind je ervan als we de spanning gewoon meenemen? We kunnen deze meenemen in het karretje, net als je rugzak. En weet je wat ik denk? Er zijn nog wel meer mensen in de rij, die het ook wel een beetje spannend vinden 😉

Bij deze tweede reactie wordt de spanning simpelweg herkend en erkend (en op het einde zelfs wat genormaliseerd), in plaats van een probleem dat moet worden opgelost voordat we in de achtbaan kunnen. Ze mag de spanning met haar meenemen en tóch bewegen in de richting van plezier, avontuur en verbinding.

En dat is de kern van ACT: niet vechten tegen wat je voelt, maar het meenemen terwijl je doet wat voor jou waardevol is.

N.B. Met dank aan ACT in Actie cursist Marielle Gosseling voor het uitwerken van het voorbeeld, alsook het creëren van de bijpassende illustratie.