Door: Tim Batink
Vorige week donderdag kwamen er ruim 175 professionals samen om zich onder te dompelen in Acceptance and Commitment Therapy, op het ACT-congres 2026 – omringd door het groen in congreshotel Woudschoten. Heb je het gemist? Graag ik je als voormalig dagvoorzitter mee in de highlights van het ACT-congres ;)
Transdiagnostisch werken met ACT
Jacqueline A-Tjak (midden van de foto) trapte het congres af met een keynote over het transdiagnostisch werken met het ACT; het thema van deze congreseditie. Bij de opening begon ze gelijk met een nuancering: eigenlijk is het niet alleen transdiagnostische maar zelfs a-diagnostisch in die zin dat een ACT-behandeling niet gericht is op DSM-labels maar op het gedrag van de hele mens. Bij ACT wordt de focus verlegt naar de transdiagnostische processen die onderliggend zijn aan het ontwikkelen van klachten en problemen of de processen die bijdragen aan beter functioneren.
Tevens nam Jacqueline ons mee in een recente ontwikkeling voor een meer transdiagnostische visie op behandeling, het framework van de Proces Based Therapy (mede ontwikkeld door Hayes). PBT biedt een breder kader waarin veranderprocessen uit verschillende therapeutische stromingen (zoals ACT, CGT en schematherapie) geïntegreerd kunnen worden. Vervolgens verzorgde Lieve Bruyninx een live-demonstratie van 30 minuten van het transdiagnostisch werken met ACT, middels een hybride versie van ACT en PBBT.
Een ontwikkelingsgericht ACT-model: het DNA-V model
Sien Verbeeck (rechts op de foto) nam ons vervolgens in haar lezing mee in een ontwikkelingsgericht ACT-model voor jongeren; het DNA-V model van Louise Hayes en Jospeh Ciarrochi. Dit ACT-model bekijkt het gedrag in context via vier repertoires: Discovering (ontdekker: experimenteren en leren), Noticing (opmerker: bewust waarnemen van interne en externe ervaringen), Advising (adviseur: gedachten, overtuigingen en innerlijke regels) en Valuing (waarden). Tevens is er in dit model specifiek aandacht voor het zelf-perspectief en het sociale perspectief. Sien nam ons op een toegankelijke, persoonlijke manier door dit ontwikkelingsgerichte model – waarbij ze haar verhaal afsloot met een mooie contextuele reminder; “Je bent dus nooit stuk; je gedrag heeft zich aangepast aan je leefomstandigheden”.
Psychologische Flexibiliteit in de Levensloop
De congresdag werd afgesloten door Professor Nele Jacobs. Daarbij zoomde zij nog verder uit: van cliënt met klachten naar het mens zijn – en de transities en uitdagingen die inherent horen bij de levensloop. Daarbij kwam ze met de treffende metafoor van de levensloop als een achtbaan, met psychologische flexibiliteit als een transdiagnostische hulpbron om om te gaan met de hobbels en bobbels behorende bij het leven. Tenslotte deelde ze heel relevant onderzoek voor de behandelpraktijk, namelijk hoe gedurende de verschillende fasen in de levensloop er verschillen zijn in de aan en afwezigheid van de verschillende ACT-processen (en de levensfase dus ook van invloed is op de focus van een ACT-traject).
Naast de plenaire lezingen vonden er in de middag ook twee workshoprondes plaats, waar deelnemers konden kiezen uit verschillende workshops en zich zo konden onderdompelen in de toepassing van ACT in de behandelpraktijk. Ook werd er onderzoek van Nederlandse bodem gepresenteerd!
En wat ons betreft de grootste highlight was de gemoedelijke sfeer op het congres (zoals wellicht te zien is op de foto): het weerzien van oude bekenden en het met open armen ontvangen van nieuwe ACT-enthousiastelingen zorgde voor een warm bad voor alle aanwezigen.